Balıkesir tek bir yapı tipiyle anlatılamaz: Bandırma'da liman ve organize sanayi, Edremit Körfezi'nde zeytinyağı tesisleri, iç kesimlerde tarım yapıları. Bir fabrikada, depoda ya da apartmanda asbest bulunup bulunmadığını o yapıda yapılan yerinde inceleme ve numunelerin laboratuvar analizi ortaya koyar. Bu sayfa ilin yapı stokunu asbest açısından okumaya yardımcı olur, yapıya özel değerlendirmenin yerine geçmez.
Ofisimiz Bursa Nilüfer'dedir; Balıkesir'e saha incelemesi için randevu vererek gidiyoruz. Raporun kapsamı ve söküm aşamaları için asbest envanter raporu sayfamıza bakabilirsiniz; burada Balıkesir'e özgü konuları ele alıyoruz.
Tek bir yapı tipi olmayan bir il
Balıkesir, Marmara ve Ege kıyılarını aynı anda barındıran, sanayi ile tarımın iç içe geçtiği bir ildir. Valiliğin aktardığına göre Türkiye zeytin üretiminin yaklaşık üçte biri bu ilde gerçekleşir; tarımın ekonomide ürettiği katma değer içindeki payı %20 ile Türkiye ortalaması olan %9,5'in belirgin biçimde üzerindedir. İlde 50'den fazla süt işleme tesisi ile 26 et işleme tesisi bulunduğu belirtilir.
Bu tablo, asbest açısından da farklı yapı tiplerinin aynı il içinde art arda incelenmesi anlamına gelir: liman arkasındaki antrepo, körfezdeki zeytinyağı fabrikası, köydeki yem deposu ve merkezdeki apartman aynı ilin stokudur.
Bandırma: liman ve organize sanayi
Bandırma Ticaret Odası'nın tanıtımına göre Oda, limanın özelleştirilmesi sürecinde ihaleyi kazanan Çelebi Holding ile ortaklık kurarak liman yönetiminde hissedar olmuş; ayrıca Bandırma Organize Sanayi Bölgesi'nin kurucusu olarak anılmaktadır. OSB'nin kendi tanıtımında kuruluş yılı 1997, toplam alan 354 hektar (150 hektar birinci, 204 hektar ikinci etap) olarak verilir; 42 firmanın üretimde olduğu, bölgenin demiryolu bağlantısı ve konteyner hizmeti veren limanla çalıştığı aktarılır.
Yasak öncesi dönemden kalan üretim ve depolama yapılarında öncelikli inceleme noktaları şunlardır:
- Geniş açıklıklı oluklu levha çatı ve cephe kaplamaları, oluk ve iniş boruları.
- Kazan dairesi, buhar hattı ve boru yalıtımları ile fırın çevresi ısı yalıtımları.
- Bakım atölyelerindeki conta, fren balatası ve eski ekipman yalıtımları.
- Yangın bölmeleri, eski yangın kapıları ve asma tavan panelleri.
Edremit Körfezi: zeytinyağı tesisleri ve kıyı yapıları
Valiliğin aktardığına göre Edremit Körfezi bölgesinde ağırlıkla yağlık değerlendirilen Ayvalık zeytini yetişir. Edremit Ticaret Odası, Edremit Zeytinyağı ve Edremit Körfezi Yeşil Çizik Zeytini için coğrafi işaret süreçlerini yürütür; Odanın bir zeytinyağı duyusal analiz laboratuvarı ve Edremit Zeytin Kümesi çalışması bulunur.
Kırma, presleme ve depolama işlevleri onlarca yıl boyunca aynı yapıda sürdüğü için körfezdeki eski işletmelerde sonradan eklenmiş tesisat katmanları sık görülür. Buhar kazanı ve hat yalıtımları, depo bölmeleri, sonradan kapatılmış saçak ve sundurma çatıları bu nedenle ayrı ayrı değerlendirilir. Şüpheli bir malzeme için yalnızca laboratuvar sonucu istendiğinde asbest analizi sayfamıza göz atabilirsiniz.
Tarım yapıları ve kırsal ek binalar
| Yapı tipi | Asbest açısından bakılacak yerler |
|---|---|
| Ahır, ağıl ve yem deposu | Oluklu levha çatılar, saçak levhaları, eski su depoları |
| Ürün deposu ve hangar | Çatı ve cephe levhaları, bölme panelleri |
| Sera yardımcı yapıları (kazan bölümü, işlik) | Isıtma hattı yalıtımları, baca çevresi, depo çatısı |
| Köy konutlarının ek yapıları | Garaj ve kiler çatıları, soba ve şofben bacaları |
Çimentolu levhaların yapı içindeki yaygın kullanımı için asbestli çimento (eternit) terim sayfamıza, söküm tarafı için eternit çatı sökümü sayfamızı okuyabilirsiniz.
Merkez, OSB ve dönüşüm gündemi
Balıkesir Organize Sanayi Bölgesi kendi tanıtımında temellerinin 1976'da atıldığını, 1994'te faaliyete geçtiğini, bugün 150'nin üzerinde işletmeyle makine, ana metal, gıda, kimya, elektronik ve mobilya gibi alanlarda üretim yapıldığını belirtir.
Büyükşehir Belediyesi tarafında ise Deprem Risk Yönetimi ve Kentsel İyileştirme Dairesi kurulmuş; 20 ilçeyi kapsayan zemin bilgi sistemi çalışması başlatılmıştır. Karesi ilçesinde Kızpınarı ve Adnan Menderes mahallelerini kapsayan 5,42 hektarlık alan Kentsel Dönüşüm ve Gelişim Proje Alanı olarak Cumhurbaşkanlığı onayına sunulmuş; Bandırma, Burhaniye ve Edremit'te saha çalışmaları yapılmıştır. Bandırma Belediyesi de riskli alanların belirlenmesi ve yapı stokunun gözden geçirilmesi çalışmalarının başladığını duyurmuştur. Dönüşüm sürecinde envanterin hangi aşamada devreye girdiği kentsel dönüşümde asbest sayfamızda anlatılmıştır.
Yıkımdan önceki zorunlu adım
Binaların Yıkılması Hakkında Yönetmelik'in 16. maddesi, yıkımdan önce yapıdaki asbestin türü, miktarı ve bulunduğu yerlerin envanterle belirlenmesini; numune ve analizin Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca yetkilendirilmiş laboratuvarda yapılmasını; sökümün TS 13895'e uygun yürütülmesini öngörür. Aynı yönetmeliğin 5. maddesinin yedinci fıkrasına göre asbest içeren imalatlar sökülmeden ana yıkıma geçilemez. Mevzuat metni için Binaların Yıkılması Hakkında Yönetmelik sayfamızda, ruhsat akışı ise yıkım ruhsatı alma sayfamızda duruyor.
Sık Sorulan Sorular
Bandırma'daki depomuzu yıktıracağız; inceleme nasıl planlanıyor?
Önce yapım yılı, projeler ve geçmiş tadilatlar sorulur, ardından çatı, cephe, kazan dairesi ve tesisat gibi şüpheli bölümler yerinde gezilerek numune alınır. Saha giriş izinleri ve vardiya saatleri önceden netleştirildiğinde tek ziyarette tamamlanabilen yapılar çoğunluktadır.
Bursa'dan geliyorsunuz; Balıkesir'de tek bina için de çalışıyor musunuz?
Evet. Nilüfer'deki ofisimizden ile randevulu olarak gidiyoruz. Aynı bölgede birden fazla yapı varsa ziyaretleri aynı güne toplamak keşif planını kolaylaştırır; ancak numune alma ve değerlendirme her yapı için ayrı yapılır.
Köydeki ahırın çatısı oluklu levha; yıkım için rapor gerekir mi?
Parselde yıkılacak tüm yapılar envanter kapsamına girer; ek yapı ve müştemilat da buna dahildir. Levhanın asbest içerip içermediği görünüşünden anlaşılmaz, numune analizi gerekir.
Zeytinyağı işletmemizin eski bölümünü yenileyeceğiz, tümünü yıkmayacağız; yine de gerekli mi?
Esaslı tadilat ve seçici yıkım işlerinde de sökülecek malzemelerin önceden bilinmesi gerekir. Yenilenecek bölümle sınırlı bir inceleme planlanabilir; kapsam dışında kalan alanlar raporda açıkça belirtilir.
Kaynaklar ve ileri okuma
- Balıkesir Valiliği – Tarım ve Hayvancılık Balıkesir'in Vazgeçilmezi
- Bandırma Ticaret Odası – Hakkımızda
- Bandırma Organize Sanayi Bölgesi
- BALOSB – Balıkesir Organize Sanayi Bölgesi
- Edremit Ticaret Odası
- Balıkesir Büyükşehir Belediyesi – Başkan Akın kolları sıvadı, sahaya indi
- Bandırma Belediyesi – Kentsel dönüşüm çalışmaları başladı
Mevzuat metinleri değişebilir; bağlayıcı hüküm için Resmî Gazete ve Mevzuat Bilgi Sistemi esas alınmalıdır.