Sakarya'da Asbest Raporu

Sakarya'da 1999 depreminden sonra yapılan binalarla ayakta kalan eski yapılar çoğu yerde yan yana durur. Yıkılacak ya da esaslı tadilat görecek bir yapıda asbest olup olmadığı, ancak o yapıdaki gözlem ve alınan numunelerin laboratuvar sonucuyla belli olur. Burada anlatılanlar incelemenin nereden başladığını gösterir.

Raporun kapsamı ve söküm sürecinin bütünü için asbest envanter raporu sayfamızı inceleyebilirsiniz.

Adapazarı: yan yana duran iki yapı kuşağı

Sakarya'nın yapı stokunu anlamak için 1999 Doğu Marmara depremlerinden sonra kentin nasıl büyüdüğüne bakmak gerekir. İDEALKENT dergisinde yayımlanan bir araştırma, bu depremlerin ardından Adapazarı'nda yeni bir kent üst biçiminin ortaya çıktığını belirtir ve Karaman ile Beşköprü mahallelerini karşılaştırarak planlı tasarlanan alanların, bireysel kararlarla şekillenen alanlara göre daha az risk taşıdığı sonucuna varır.

Asbest açısından bu ayrımın pratik karşılığı şudur:

• Deprem sonrası planlı olarak kurulan alanlarda yapılar 2000'li yıllarda inşa edilmiştir; asbestli malzeme beklentisi düşüktür ve inceleme daha çok tesisat ile sonradan yapılmış eklere odaklanır.
• Eski kent merkezinde ayakta kalan ve onarılarak kullanılmaya devam eden binalarda ise malzeme kuşağı yasak öncesidir. Kalorifer tesisatı, kazan dairesi yalıtımı, atık su ve baca boruları, eski vinil yer karoları ve çatı arası levhaları öncelikli bakılan yerlerdir. Bu malzemelerin bina içinde tipik olarak nerelerde bulunduğu konusunda binada asbest nerelerde bulunur yazımızda ayrıntı var.

İki kuşaktan yapıların aynı sokakta komşu olması nedeniyle değerlendirme mahalle ölçeğinde değil, tek tek yapı ölçeğinde yapılır. Dönüşüm kapsamındaki işlerde kentsel dönüşümde asbest ve riskli yapı tespit raporu sayfalarımız süreci ayrıştırmaya yardımcı olur.

Üretim tesisleri: OSB ve demiryolu yapıları

Arifiye Kaymakamlığı'nın tanıtımına göre Sakarya 1. Organize Sanayi Bölgesi 1993 yılında 164 hektarlık alanda kurulmuş, 2014'te eklenen 112 hektarlık genişleme alanıyla toplam 276 hektara ve 120 parsele ulaşmıştır; bölgede boya, plastik, elektrik, metal, dokuma, otomotiv yan sanayi, makine ve kimya alanlarında üretim yapılır. Bölgenin kendi tanıtımı, kuruluşun Yüksek Planlama Kurulu'nun 07.06.1993 tarihli kararına dayandığını aktarır.

Bu dönemden sonra inşa edilmiş fabrika binalarında yapısal asbestli malzeme beklentisi sınırlıdır. Asıl soru binadan çok ekipmandır: başka bir tesisten taşınmış kazan, fırın, pres ya da kurutma hattının yalıtım ve contaları, binanın yaşından bağımsız olarak değerlendirilmelidir.

İlin daha eski sanayi mirası ise farklı bir tablo çizer. TÜRASAŞ'ın tarihçesine göre Adapazarı'ndaki tesis 25 Ekim 1951'de "Vagon Tamir Atölyesi" adıyla faaliyete geçmiş, ilk vagon 1962'de üretilmiş, 1975'te RIC tipi yolcu vagonu imalatına başlanmış; tesis 1999 Marmara Depremi'nde ağır hasar aldıktan sonra 2000'den itibaren yeniden üretime dönmüştür. Bu dönemden kalan atölye, depo ve bakım yapıları katmanlı bir malzeme geçmişi taşır.

Tarımsal yapılar ve kırsal yerleşim

Sakarya Valiliği'nin ekonomi tanıtımında ilde mısır, buğday, ayçiçeği ve fındık üretiminin öne çıktığı, süs bitkisi ve beyaz et üretiminin de ilin ekonomik yapısında yer tuttuğu belirtilir. Bu üretim düzeni, kırsal yerleşimlerde ayrı bir yapı grubu oluşturur:

Kırsal yapılarda çatı levhaları çoğu zaman yıllar içinde kırılmış, yosunlanmış ya da parça parça değiştirilmiştir. Aynı çatıda farklı dönemlere ait levhalar bulunabileceği için tek numune yeterli olmaz.

Numune, analiz ve ölçüm tarafı

Yıkımdan önce envanter çıkarılması, Binaların Yıkılması Hakkında Yönetmelik md. 16 ile zorunlu tutulur; aynı madde numune ve analizin ÇSGB yetkili laboratuvarlarında yapılmasını, söküm işinin ise TS 13895 standardına uygunluğunu arar. Malzeme numuneleri yaygın olarak polarize ışık mikroskobuyla değerlendirilir; yöntem için PLM analizi maddemize bakabilirsiniz.

Söküm sırasındaki hava ölçümü ise ayrı bir konudur. Asbest yönetmeliğinin md. 10'u sayım yöntemi olarak faz kontrast mikroskobunu ve WHO 1997 yöntemini esas alır; lif, uzunluğu 5 mikrometreden büyük, eni 3 mikrometreden küçük ve boy/en oranı 3'ten büyük yapı olarak tanımlanır. md. 11 ise mesleki maruziyet sınır değerini 8 saatlik ortalama için 0,1 lif/cm³ olarak belirler. Cihaz için faz kontrast mikroskobu maddemize bakabilirsiniz.

Sahaya gidiş ve planlama

Sakarya'ya Bursa'dan karayoluyla, körfez geçişi veya İznik–Osmaneli hattı üzerinden ulaşılır. Uzak mesafeli işlerde saha ziyaretini verimli kılan şey ön hazırlıktır: binanın boş olması, çatı ve kazan dairesine erişimin açık olması, varsa eski proje ve tadilat kayıtlarının hazır bulunması tek ziyarette iş bitirmeyi mümkün kılar. Yakın illerdeki çalışma çerçevemiz için Kocaeli sayfamıza bakabilir, iş tanımınızı iletişim sayfamızdan iletebilirsiniz.