PLM (Polarized Light Microscopy) analizi, bir asbest içeren malzeme şüphesini kesinleştirmek için kullanılan temel laboratuvar yöntemidir. Hava örneklerinden farklı olarak çatı levhası, sıva, yalıtım veya yer karosu gibi toplu (bulk) malzeme numuneleri üzerinde uygulanır.
Analiz Nasıl Yapılır?
Analiz genellikle birkaç aşamadan oluşur:
- Stereo mikroskopla ön inceleme: Numune düşük büyütmede incelenir, lifli bölgeler ve katmanlar belirlenir.
- Preparat hazırlama: Seçilen lifler, kırılma indisi bilinen özel bir sıvıya yerleştirilir.
- Polarize ışıkta inceleme: Liflerin biçimi, rengi, çift kırıcılığı, sönme özellikleri ve uzama işareti değerlendirilir.
- Dispersiyon boyama: Lifin kırılma indisi ile sıvınınki arasındaki farktan doğan karakteristik renkler gözlenir. Bu renkler her asbest türü için ayırt edicidir.
Bu adımların birlikte değerlendirilmesiyle krizotil ile amfibol asbest türleri birbirinden ve cam yünü, selüloz gibi asbest olmayan liflerden ayrılır.
Standart Yöntemler
PLM analizi uluslararası kabul görmüş yöntemlere göre yapılır. Bunların başlıcaları şunlardır:
- ISO 22262-1: Ticari toplu malzemelerde asbestin örneklenmesi ve nitel tespiti
- EPA/600/R-93/116: ABD Çevre Koruma Ajansı'nın yapı malzemelerinde asbest tayini yöntemi
- HSE HSG248: İngiltere'de asbest analistleri için hazırlanmış uygulama rehberi
Yöntemin Sınırları
PLM hızlı, ekonomik ve güvenilir bir yöntemdir; ancak bazı durumlarda tek başına yeterli olmayabilir. Çok ince liflerin optik mikroskobun çözünürlüğünün altında kalması, vinil karolar veya bitümlü ürünler gibi liflerin bağlayıcı içinde gizlendiği matrisler ve çok düşük asbest içeriği bu durumlara örnektir. Böyle numunelerde ek hazırlık işlemleri ya da elektron mikroskobu ile doğrulama önerilebilir.
Sık Sorulan Sorular
PLM analizi havadaki asbesti ölçer mi?
Hayır. PLM toplu malzeme numuneleri için kullanılır. Havadaki lif konsantrasyonu, filtre üzerinde toplanan liflerin faz kontrast veya elektron mikroskobuyla sayılmasıyla belirlenir.
Kaynaklar ve ileri okuma
- ISO 22262-1 Air quality — Bulk materials — Part 1: Sampling and qualitative determination of asbestos in commercial bulk materials
- U.S. EPA – Method for the Determination of Asbestos in Bulk Building Materials (EPA/600/R-93/116)
- HSE – HSG248 Asbestos: The analysts' guide
Mevzuat metinleri değişebilir; bağlayıcı hüküm için Resmî Gazete ve Mevzuat Bilgi Sistemi esas alınmalıdır.