Asbest içeren malzeme kavramı, asbest mineralinin kendisini değil, bu minerali barındıran üretilmiş ürünleri tanımlar. Bir bina incelemesinde asıl hedef, bu ürünlerin nerede olduğunu, ne kadar bulunduğunu ve hangi durumda olduğunu ortaya koymaktır.
Yaygın Asbest İçeren Malzemeler
Binalarda karşılaşılan AİM'ler kabaca üç başlıkta toplanabilir:
| Grup | Örnekler |
|---|---|
| Yalıtım ve kaplamalar | Püskürtme yangın yalıtımı, boru ve kazan yalıtımı, akustik sıvalar |
| Levha ve kalıp ürünler | Asbestli çimento çatı ve cephe levhaları, yalıtım levhaları, borular |
| Bağlı ürünler | Vinil yer karoları, yapıştırıcılar, bitümlü membranlar, contalar, dolgu macunları |
Asbestli çimento gibi sert ürünlerle püskürtme yalıtım gibi yumuşak ürünler aynı risk düzeyinde değildir. Bu ayrım gevrek asbest sayfasında ayrıntılı olarak açıklanmıştır.
Bir Malzeme Nasıl AİM Olarak Belirlenir?
Asbest lifleri çıplak gözle tanınamaz; benzer görünen iki malzemeden biri asbestli, diğeri asbestsiz olabilir. Bu nedenle değerlendirme iki aşamada yapılır:
- Yerinde inceleme: Şüpheli malzemeler belirlenir, fotoğraflanır, miktarı ve konumu kaydedilir.
- Laboratuvar analizi: Temsili numuneler alınır ve polarize ışık mikroskobu gibi yöntemlerle asbest varlığı ve türü belirlenir.
Numune alınmadığı durumlarda bazı rehberler, malzemenin asbest içerdiğinin varsayılmasını ve buna göre önlem alınmasını önerir. Bu yaklaşım güvenlidir ancak gereksiz söküm maliyetine yol açabileceğinden analiz genellikle tercih edilir.
AİM'lerin Yönetimi
Belirlenen her malzeme için durumu, hasar düzeyi, yüzey işlemi, asbest türü ve bulunduğu yerin kullanım sıklığı birlikte değerlendirilir. Sonuca göre malzeme yerinde bırakılıp izlenebilir, kapsüllenebilir veya sökülebilir. Yıkım veya kapsamlı tadilat öncesinde ise bu bilgilerin tamamı bir asbest envanteri raporunda toplanır.
Sık Sorulan Sorular
Az miktarda asbest içeren malzeme de AİM sayılır mı?
Evet. Malzemede laboratuvar analiziyle asbest tespit edilmişse, oranı düşük olsa bile asbest içeren malzeme olarak kabul edilir ve söküm sırasında buna uygun önlemler alınır.
Kaynaklar ve ileri okuma
- HSE – HSG264 Asbestos: The survey guide
- U.S. EPA – Asbestos
- T.C. Mevzuat Bilgi Sistemi – Asbestle Çalışmalarda Sağlık ve Güvenlik Önlemleri Hakkında Yönetmelik
Mevzuat metinleri değişebilir; bağlayıcı hüküm için Resmî Gazete ve Mevzuat Bilgi Sistemi esas alınmalıdır.