Mustafakemalpaşa geniş bir kırsal alana yayılır, yapı stoku da dağınıktır. Köydeki bir ev, gıda tesisinin bir bölümü ya da sanayi sitesindeki bir atölye — hepsinde yanıt aynı yerden çıkar: yerinde inceleme ve numunenin laboratuvar sonucu. Aşağıdaki başlıklar hangi yapı gruplarında nelere bakıldığını anlatır.
Raporun genel çerçevesi asbest envanter raporu sayfamızdadır; burada ilçeye özgü ayrıntılara giriyoruz.
Geniş bir kırsal alan, dağınık yapı stoku
Bursa Valiliği'nin ilçe künyesine göre Mustafakemalpaşa'nın yüzölçümü 1.621 km², ormanlık alanı 79.633 hektardır; ilçe merkezinin denizden yüksekliği 25 ila 40 metre arasında değişir, güney kesimleri ise ortalama 400–500 metreye çıkar. En önemli akarsuyu 195 km uzunluğundaki Mustafakemalpaşa Çayı'dır ve ilçe kuruluşundan bu yana büyük taşkınlar yaşamıştır.
Bu coğrafya, tek bir kent merkezine sıkışmayan bir yapı stoku doğurur: ova köylerinde tarım ve hayvancılık yapıları, dağ köylerinde eski taş ve ahşap evlerin üzerine sonradan eklenmiş çatılar, merkezde ise ticaret ve konutun iç içe geçtiği bloklar bulunur.
İlçenin ticaret odasının yayımladığı ayrıntılı kronoloji, yapı stokunun oluşumuna dair somut tarihler verir. Belediye teşkilatı 1 Ağustos 1881'de kurulmuştur. 1964'te yaşanan depremde 2000 civarında ev oturulamaz hale gelmiş, en fazla hasar Çeltikçi, Durumbey, Boğaz, Kavaklı ve Güllüce köylerinde görülmüştür. Deprem sonrası yeniden yapım dönemi, asbestli çimento levhaların yaygın kullanıldığı yıllara denk gelir. Bu tür levhaların ne olduğunu asbestli çimento (eternit) sözlük maddemizde açıkladık.
Gıda sanayisi ve sanayi sitesi
Ticaret odasının aynı kaydına göre Tat Konserve Fabrikası'nın açılışı 27 Ağustos 1967'de yapılmıştır; ilçede çeltik ekimi ise çok daha eskiye uzanır ve 1943'te toplanan buğdayları saklamak üzere 500 tonluk bir ofis binası inşa edilmiştir. 1976'da 108 dekar alan üzerinde 262 işyerinden oluşacak Sanayi Sitesi'nin yapımına başlanmış, site 1982'de hizmete girmiştir.
Bu tarihler, ilçedeki konserve, un ve hububat depolama yapılarının önemli bölümünün asbest yasağından çok önce inşa edildiğini gösterir. Sanayi sitesindeki bitişik nizam işyerleri ise ortak çatı ve ortak duvar nedeniyle söküm planlaması açısından ayrı bir başlıktır.
Organize sanayi bölgeleri
Mustafakemalpaşa OSB'nin kendi tarihçesine göre bölgenin kuruluşu 23 Aralık 1990 tarihli 20734 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanmış, 1991'de yatırım programına alınmış ve yer seçimi yapılmıştır. Bölge 1995'te 60 hektardan 197 hektara genişletilmiş, ilk fabrika 1997'de faaliyete geçmiş, altyapı 1999'da tamamlanmıştır. Bugün 61 parselden oluşan bölgede 31 faal işletme ile inşaatı süren 13 firma bulunmaktadır.
Bursa Yatırım Destek Ofisi'nin künyesinde ilçedeki ikinci bölge, Mustafakemalpaşa Mermerciler OSB'dir: 47 hektar alan, 20 sanayi parseli ve mermer ile doğal taş sektöründe yoğunlaşma. Mermer işleme tesislerinde kesim ve sulama hatları, eski kurutma bölümleri ve kazan daireleri incelemenin odak noktalarıdır.
| Yapı tipi | Asbest açısından bakılacak yerler |
|---|---|
| 1976–1982 sanayi sitesindeki bitişik işyerleri | Ortak oluklu çatı, ara bölme levhaları, soba ve baca boruları |
| Konserve, un ve hububat depolama yapıları | Kazan ve buhar hattı yalıtımları, geniş açıklıklı çatı levhaları, silo çevresi kaplamaları |
| Mermer ve doğal taş işleme tesisleri | Kesim hattı elektrik pano arkalıkları, kurutma bölümü yalıtımı, çatı ve cephe levhaları |
| Köy ve mahallelerdeki müstakil evler ile ek yapılar | Çatı ve saçak levhaları, eski su depoları, ahır ve samanlık örtüleri |
Numune, analiz ve atık
Numuneler, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından yetkilendirilen bir laboratuvara gönderilir; Binaların Yıkılması Hakkında Yönetmelik'in 16. maddesi bunu açıkça belirtir ve envanterde asbestli malzemenin türünün, miktarının ve yapı içindeki yerinin gösterilmesini ister. Yapı malzemelerinde ilk basamak yöntem polarize ışık mikroskobudur; nasıl çalıştığını PLM analizi sözlük maddemizde anlattık. Elinize ulaşan belgeyi yorumlarken asbest analiz raporu nasıl okunur yazımızdan yararlanabilirsiniz.
Sökülen malzeme sıradan moloz değildir. Atık Yönetimi Yönetmeliği'nin Ek-4 listesinde asbest içeren yalıtım malzemeleri 17 06 01*, asbest içeren inşaat malzemeleri 17 06 05* koduyla tehlikeli atık olarak yer alır. Ayrıntılar Atık Yönetimi Yönetmeliği ve asbestli atık bertarafı nasıl yapılır sayfalarımızdadır. Süreci adım adım görmek isteyenler için yıkım öncesi asbest raporu adım adım yazımız hazırlanmıştır.
Nilüfer'deki ofisimizden Mustafakemalpaşa'ya gidiyoruz; ilçe merkezine ve köylere yapılacak ziyaretler mesafe nedeniyle tek programda toplanacak şekilde planlanır. Bursa'nın tüm ilçelerinde çalışıyoruz.
Sık Sorulan Sorular
Köydeki evimiz uzakta; keşif ve numune için iki ayrı ziyaret gerekir mi?
Çoğu durumda gerekmez. Adres, yapım yılı ve tahliye durumu önceden paylaşıldığında keşif ile numune alma aynı ziyarette tamamlanabilir. Erişilemeyen bölümler kalırsa bunlar raporda belirtilir.
Sanayi sitesindeki dükkanımız komşularla ortak çatı altında; nasıl ilerlenir?
Ortak çatı ve ortak duvarlar söküm planında ayrı başlık olarak ele alınır. Envanter, hangi bölümün hangi işletmeye ait olduğunu ve birleşim noktalarının durumunu kaydeder; komşu işletmelerin önceden bilgilendirilmesi işin akışını kolaylaştırır.
Mermer tesisinde ağır toz var; bu incelemeyi etkiler mi?
Etkileyebilir. Yoğun toz birikimi yüzeylerin görünmesini zorlaştırır ve kırık parçaların ayırt edilmesini güçleştirir. Keşif öncesinde alanın toparlanması ve aydınlatmanın sağlanması, incelemenin güvenilirliğini artırır.
Analizde asbest çıkmazsa yıkım için ek işlem gerekir mi?
Asbest tespit edilmezse asbest sökümüne yönelik ayrı bir iş planı gerekmez; malzeme ilgili mevzuata göre inşaat ve yıkıntı atığı olarak yönetilir. Rapor, bu durumu belgeleyen kayıt olarak ruhsat dosyasında yerini alır.
Kaynaklar ve ileri okuma
- T.C. Bursa Valiliği – Mustafakemalpaşa
- Mustafakemalpaşa Ticaret ve Sanayi Odası – Mustafakemalpaşa Hakkında
- Mustafakemalpaşa Organize Sanayi Bölgesi – Tarihçe
- Bursa Yatırım Destek Ofisi – Organize Sanayi Bölgeleri
Mevzuat metinleri değişebilir; bağlayıcı hüküm için Resmî Gazete ve Mevzuat Bilgi Sistemi esas alınmalıdır.