Her asbest içeren malzeme hemen sökülmek zorunda değildir. Sağlam duran ve kullanım sırasında hasar görme ihtimali düşük malzemeler için yerinde yönetim seçenekleri de masadadır. Kapsülleme bu seçeneklerin en yaygını.
Kapsülleme Türleri
Uygulanan ürünün malzemeyle ne yaptığına göre iki temel yaklaşım var:
| Tür | Nasıl çalışır? | Tipik kullanım |
|---|---|---|
| Nüfuz eden (penetrasyon) | Malzemenin içine işler, lifleri birbirine ve alt katmana bağlar | Yüzeyi hafif tozuyan yalıtım ve sıvalar |
| Köprü oluşturan (yüzey kaplama) | Yüzeyde esnek ve dayanıklı bir film tabakası oluşturur | Asbestli çimento levhalar, boru yalıtımları |
Kimi işte kapsülleme, malzemenin sert bir panel ya da muhafazayla çevrelenmesiyle (kapatma) birlikte uygulanır.
Ne Zaman Uygundur?
Kapsülleme şu koşullar birlikte sağlandığında makul bir seçenek olabilir:
- Malzeme sağlam, alt yüzeyine iyi tutunmuş ve yalnızca sınırlı yüzeysel hasar içeriyor
- Malzemenin darbe, aşınma veya bakım çalışmaları nedeniyle zarar görme olasılığı düşük
- Kaplamanın ağırlığı malzemenin ayrılmasına ya da dökülmesine yol açmayacak
- Kısa vadede yıkım veya kapsamlı tadilat planlanmıyor
Ağır hasarlı, alt yüzeyinden ayrılmış ya da dağılmaya başlamış gevrek malzemelerde kapsülleme genellikle yetmez; orada söküm konuşulur.
Sınırlamaları
Kapsülleme asbesti ortadan kaldırmaz, yalnızca lif salımını kontrol altına alır. Kaplanan malzemenin konumu kayıtta tutulur, durumu belirli aralıklarla kontrol edilir, kaplama yıprandıkça yenilenir. Bina ileride yıkılacaksa kapsüllenmiş malzemeler de sökülür; asbest envanteri içinde yer almaya devam etmesinin nedeni budur. Bir de uygulama öncesi yüzey hazırlığı var: kontrolsüz yapılırsa kendisi bir lif kaynağına dönüşür.
Sık Sorulan Sorular
Kapsülleme mi söküm mü daha iyidir?
Tek bir doğru cevap yok. Karar; malzemenin türü, durumu, bulunduğu yer, binanın gelecekteki kullanımı ve maliyet birlikte tartılarak verilir. Yıkım planlanan yapılarda ise söküm kaçınılmazdır.
Kaynaklar ve ileri okuma
Mevzuat metinleri değişebilir; bağlayıcı hüküm için Resmî Gazete ve Mevzuat Bilgi Sistemi esas alınmalıdır.