Bir yapı kullanılmaya devam edecekse, asbest incelemesinin amacı malzemeyi yerinde ve güvenle yönetmektir. Yapı yıkılacaksa amaç değişir: artık hiçbir malzeme yerinde kalmayacağı için, hiçbirinin gözden kaçmaması gerekir. Yıkım öncesi envanter bu ikinci amaca hizmet eden, daha girişken ve daha kapsamlı çalışmadır.
İki inceleme arasındaki fark
| Yönetim amaçlı inceleme | Yıkım öncesi envanter | |
|---|---|---|
| Amaç | Kullanımdaki yapıda malzemeyi yerinde yönetmek | Yıkımdan önce tüm asbestli malzemeyi belirlemek |
| Erişim | Görünür ve kolay erişilen alanlar | Duvar içleri, döşeme altları, şaftlar, asma tavan boşlukları dahil |
| Yöntem | Genellikle hasarsız | Gerektiğinde yıkıcı erişim yöntemleri |
| Çıktı | Malzemenin durumu ve yönetim önerileri | Tür, miktar ve yer bilgisiyle söküme temel oluşturan rapor |
İkisinin ortak noktası, ikisinin de yalnızca gözlemle değil numune ve analizle sonuçlanmasıdır. Genel tanım için asbest envanteri maddesine bakabilirsiniz.
Mevzuattaki dayanağı
Binaların Yıkılması Hakkında Yönetmelik, yıkımdan önce asbest envanteri çıkarılmasını zorunlu tutar ve envanterin asbestin türünü, miktarını ve yerini göstermesini ister. Aynı düzenleme numune alma ve analiz işlerinin Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca yetkilendirilmiş laboratuvarlarda yapılmasını, söküm işlerinin TS 13895 standardına uygun yürütülmesini ve asbestle çalışmalarda 28539 sayılı yönetmeliğe uyulmasını öngörür.
Envanter olmadan söküm planlanamaz; söküm tamamlanmadan da ana yıkıma geçilemez. Bu ara aşamanın adı seçici yıkımdır.
Çalışmanın akışı
Yıkım öncesi envanterde sıra şöyle işler: yapının yapım yılı ve tadilat geçmişi incelenir, bina bodrumdan çatıya gezilir, şüpheli malzemeler konumlandırılıp fotoğraflanır, temsili numuneler toz kaldırmayan yöntemlerle alınır ve laboratuvarda çoğunlukla PLM analizi ile incelenir. Sonuçlar, her kalem için yer, tür, tahmini miktar ve durum bilgisini içeren bir rapora dönüşür.
Bu rapordaki miktar ve yöntem bilgisi, doğrudan söküm iş planının girdisidir. Envanter ne kadar ayrıntılıysa, plan ve teklif o kadar gerçekçi olur.
Tahliye neden önce gelir?
Yıkım öncesi envanterin en sık takıldığı nokta erişimdir. Kilitli kalan tek bir bağımsız bölüm, envanterin eksik kalmasına ve sonradan yeniden saha ziyaretine yol açar. Bu nedenle envanter, tahliye tamamlandıktan sonra planlanır.
Sık Sorulan Sorular
Yıkım öncesi envanterde her malzemeden numune alınır mı?
Her kalemden değil, her malzeme türünden temsili numune alınır. Aynı yapıda aynı dönemden kalma, aynı görünümdeki levhalar tek bir malzeme grubu olarak ele alınabilir; farklı dönem ve farklı görünümdeki malzemeler ayrı gruptur.
Rapor asbest bulunmadığını söylüyorsa söküm gerekmez mi?
Envanter çalışması asbest içeren malzeme tespit etmediyse asbest sökümü gündeme gelmez. Bu durumda raporun kendisi, yıkım dosyasında incelemenin yapıldığını ve sonucunu gösteren belge olur.
Kaynaklar ve ileri okuma
- Binaların Yıkılması Hakkında Yönetmelik
- HSE — HSG264 Asbestos: The survey guide
- Asbestle Çalışmalarda Sağlık ve Güvenlik Önlemleri Hakkında Yönetmelik
Mevzuat metinleri değişebilir; bağlayıcı hüküm için Resmî Gazete ve Mevzuat Bilgi Sistemi esas alınmalıdır.