Asbest sökümü sırasında malzemeden kopan lifler havaya karışabilir. Bu liflerin binanın diğer bölümlerine veya dış ortama yayılmasını önlemenin en etkili yollarından biri, çalışma alanını kapatıp içindeki havayı kontrollü biçimde dışarı çekmektir. Negatif basınç yöntemi bu ilkeye dayanır.
Kapalı Alan Nasıl Kurulur?
Çalışma alanı, dayanıklı plastik örtülerle zemin, duvar ve tavan dahil tamamen kaplanır. Pencere, kapı, havalandırma menfezi ve kablo geçişleri gibi tüm açıklıklar kapatılır. Alana giriş ve çıkış yalnızca dekontaminasyon ünitesi üzerinden sağlanır. Kurulumun ardından sızdırmazlık, genellikle duman testiyle kontrol edilir.
Negatif Basınç Ünitesi ve HEPA Filtre
Negatif basınç ünitesi, bir fan ve çok kademeli filtre sisteminden oluşur. Kapalı alandaki hava üniteye çekilir, önce kaba filtrelerden, ardından yüksek verimli partikül tutucu (HEPA) filtreden geçirilerek dışarı verilir. Ünitenin sürekli çalışması iç basıncı çevreye göre düşük tutar. Böylece:
- Örtüde küçük bir açıklık oluşsa bile hava dışarıdan içeri doğru akar
- Alandaki toz ve lif yükü sürekli hava değişimiyle azaltılır
- Dışarı verilen hava filtrelenmiş olduğundan çevreye lif salımı en aza indirilir
Ünitenin kapasitesi, kapalı alanın hacmine ve gereken hava değişim sayısına göre belirlenir ve söküm iş planında tanımlanır.
İzleme ve Kontrol
Negatif basıncın sürdüğü, alan üzerinde gözle kontrol edilen örtü davranışı ve basınç göstergeleriyle takip edilir. Kapalı alanın çevresinde yapılan hava ölçümleri, genellikle faz kontrast mikroskobu ile değerlendirilerek dışarıya sızıntı olup olmadığı doğrulanır. Söküm bitince alan temizlenir, yüzeyler lif bağlayıcıyla sabitlenir ve temizlik kontrolü yapılmadan kapalı alan sökülmez.
Sık Sorulan Sorular
Her asbest sökümünde negatif basınç gerekir mi?
Hayır. Negatif basınçlı kapalı alan esas olarak gevrek asbest içeren malzemelerin iç mekânda sökümünde uygulanır. Dış ortamdaki asbestli çimento çatı levhaları gibi gevrek olmayan malzemelerde, nemlendirme ve bütün halde söküm gibi farklı önlemler öne çıkar.
Kaynaklar ve ileri okuma
- HSE – Asbestos
- U.S. EPA – Asbestos
- T.C. Mevzuat Bilgi Sistemi – Asbestle Çalışmalarda Sağlık ve Güvenlik Önlemleri Hakkında Yönetmelik
Mevzuat metinleri değişebilir; bağlayıcı hüküm için Resmî Gazete ve Mevzuat Bilgi Sistemi esas alınmalıdır.