Binaların Yıkılması Hakkında Yönetmelik: Yıkım Öncesi Asbest

Binaların Yıkılması Hakkında Yönetmelik, 13 Ekim 2021 tarihli ve 31627 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanmış ve 1 Temmuz 2022'de yürürlüğe girmiştir. Yönetmelik sonradan 21 Aralık 2022 (32050) ve 12 Ağustos 2026 (33338) tarihli Resmî Gazete'lerde değiştirilmiştir. Yıkım ruhsatından yıkım yöntemine, seçici yıkımdan yıkım atıklarına kadar yıkım sürecinin tamamını düzenler ve yıkım öncesi asbest envanterini açıkça zorunlu kılan temel metindir.

Asbestle ilgili başlıca hükümler

• Asbest sökülmeden ana yıkım yok (madde 5): Asbest içeren imalatlar sökülmeden ve seçici yıkım yapılmadan ana yıkıma geçilemez.
• Yıkım ruhsatı (madde 7): Yıkım ruhsatının alınmasına ilişkin usul ve esaslar bu yönetmelikte düzenlenir.
• Seçici yıkım (madde 15): Yıkımdan önce tehlikeli atıkların, asbest dahil, yapıdan ayrılması seçici yıkımın parçasıdır.
• Asbest envanteri (madde 16): Yıkımdan önce asbestin türü, miktarı ve yeri belirlenerek asbest envanteri çıkarılır. Numune alma ve analiz, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca yetkilendirilmiş laboratuvarlarca yapılır. Söküm TS 13895 standardına uygun olarak gerçekleştirilir; yıkım ve söküm sırasında Asbestle Çalışmalarda Sağlık ve Güvenlik Önlemleri Hakkında Yönetmelik hükümlerine uyulur.

Uygulamada ne anlama geliyor?

Yönetmelik öncesinde yıkım öncesi asbest adımı büyük ölçüde iş sağlığı ve güvenliği mevzuatına ve bazı belediyelerin kendi uygulamalarına dayanıyordu; örneğin Bursa'da Nilüfer Belediyesi 2017'den bu yana kentsel dönüşümde asbest envanter raporu istiyordu. 2022'den itibaren bu adım, yıkım sürecinin mevzuatla tanımlanmış bir parçasıdır:

1. Yıkılacak yapıda asbest envanteri hazırlanır; numuneler yetkili laboratuvarda analiz edilir.
2. Asbest bulunan imalatlar, söküm iş planına göre ve TS 13895'e uygun olarak sökülür.
3. Asbestli atıklar tehlikeli atık olarak ayrı yönetilir.
4. Seçici yıkımın ardından ana yıkıma geçilir.

Yıkım ruhsatı sürecinin pratik adımları için yıkım ruhsatı alma sayfamızda ayrıntı var.