Kısaca asbest yönetmeliği olarak anılan Asbestle Çalışmalarda Sağlık ve Güvenlik Önlemleri Hakkında Yönetmelik, 25 Ocak 2013 tarihli ve 28539 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanmıştır. 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu'na dayanır. Yönetmelikte 16 Ocak 2014 tarihli ve 28884 sayılı Resmî Gazete ile yürürlük maddesine ilişkin bir değişiklik yapılmıştır.
Yıkım ve söküm açısından öne çıkan hükümler
- İş öncesi inceleme (madde 7): İşveren; söküm, yıkım, tamir, bakım ve uzaklaştırma işlerine başlamadan önce tesis, bina ve benzeri yapılarda asbest içerebilecek malzeme ve yerleri belirlemek için inceleme yapar. Asbest şüphesi varsa yönetmelik hükümleri uygulanır.
- Söküm işi (madde 8): Asbest söküm işleri, asbest söküm uzmanı nezaretinde asbest söküm çalışanlarınca yürütülür.
- Bildirim ve iş planı (madde 9): İşe başlamadan önce iş planı hazırlanır ve Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlüğüne bildirilir. İş planına göre asbestli malzeme, teknik olarak mümkün olmayan durumlar dışında yıkımdan önce uzaklaştırılır.
- Ölçüm (madde 10): Havadaki asbest lifi ölçümü, Dünya Sağlık Örgütü'nün 1997'de önerdiği faz kontrast mikroskobu yöntemiyle yapılır. Ölçümde yalnızca uzunluğu 5 mikrondan büyük, eni 3 mikrondan küçük ve boyu eninin 3 katından büyük lifler dikkate alınır.
- Maruziyet sınır değeri (madde 11): Çalışanların maruz kaldığı havadaki asbest konsantrasyonu, 8 saatlik zaman ağırlıklı ortalama olarak 0,1 lif/cm³'ü aşamaz.
Metin bununla kalmaz: risk değerlendirmesi, çalışanların eğitimi, kişisel koruyucu donanım, sağlık gözetimi ve kayıt tutma yükümlülüklerini de sayar.
Yıkım yönetmeliğiyle ilişkisi
Asbest yönetmeliği çalışanın korunmasına odaklanır. 2022'de yürürlüğe giren Binaların Yıkılması Hakkında Yönetmelik ise yıkım sürecinin kendisini düzenler ve yıkım öncesi asbest envanterini, yetkili laboratuvar analizini ve TS 13895'e uygun sökümü açıkça şart koşar; yıkım ve söküm sırasında asbest yönetmeliğine uyulmasını da şart koşar. İkisi birlikte okunur.
Uygulamanın pratik adımları için asbest envanter raporu ve asbest söküm ve bertaraf süreci sayfalarımıza bakabilirsiniz.
Kaynaklar ve ileri okuma
- Asbestle Çalışmalarda Sağlık ve Güvenlik Önlemleri Hakkında Yönetmelik – Mevzuat Bilgi Sistemi
- 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu
- Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı
Mevzuat metinleri değişebilir; bağlayıcı hüküm için Resmî Gazete ve Mevzuat Bilgi Sistemi esas alınmalıdır.