Asbestoz

Asbestoz, adını doğrudan asbest mineralinden alan bir akciğer hastalığıdır. Silikoz ve kömür işçisi pnömokonyozuyla aynı aileden gelir: solunan mineral tozlarının akciğer dokusunda bıraktığı kalıcı değişikliklerle tanımlanan pnömokonyozlar.

Nasıl Oluşur?

Solunan asbest lifleri akciğerin en küçük hava keseciklerine kadar iner. Vücudun savunma hücreleri bu lifleri temizlemeye çalışır, uzun olanlarını tam olarak ortadan kaldıramaz. Süregelen iltihabi tepki dokuda zamanla skar bırakır; fibrozis denen şey budur. Fibrozis ilerledikçe akciğer sertleşir, esnekliğini yitirir ve oksijen alışverişi zorlaşır.

Hastalık dozla ilişkilidir: solunan lif miktarı ve maruziyet süresi arttıkça risk yükselir. Asbestoz bu yüzden ağırlıklı olarak geçmişte asbest madenciliği, yalıtım, tersane ve asbestli ürün imalatı gibi işlerde uzun yıllar çalışmış kişilerde görüldü. Belirtiler genellikle maruziyetin başlamasından uzun yıllar sonra ortaya çıkar.

Belirtiler ve Tanı

Asbestozda en sık bildirilen yakınmalar şunlardır:

• Önce eforla, ilerleyen dönemde dinlenirken de ortaya çıkan nefes darlığı
• Kuru ve uzun süren öksürük
• Göğüste sıkışma hissi

Tanıyı hekim koyar; mesleki öykü, göğüs görüntülemesi ve solunum fonksiyon testleri birlikte değerlendirilir. Aynı bulgular başka akciğer hastalıklarında da görülebildiğinden, asbest maruziyetinin öyküde anlatılması tanıyı kolaylaştırır.

Diğer Asbest Hastalıklarıyla İlişkisi

Asbestoz kanser değildir. Yine de aynı maruziyet akciğer kanseri ve mezotelyoma riskini artırır. Asbeste maruz kalmış kişilerde sigara, akciğer kanseri riskini belirgin biçimde yükseltir. Asbestoz yüksek düzeyde maruziyetle ilişkiliyken mezotelyoma daha düşük maruziyetlerden sonra da görülebilir; iki hastalık ayrı ayrı değerlendirilir.